15 grudnia br. w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej im. KEN w Warszawie odbyły się warsztaty biblioterapeutyczne online, zatytułowane Hejt i przemoc „na niby” ranią naprawdę. Spotkanie prowadziły członkinie naszego Koła – Katarzyna Majchrzak i Agata Kyzioł-Cieślak, a było ono poświęcone nieoczywistej, subtelnej przemocy w formie żartu, który nie śmieszy ofiary.
Podczas trzygodzinnych zajęć zaprezentowane zostały dane z badań statystycznych dotyczących przemocy z 2023 i 2025 r. Pokazały one nieustający i niepokojący wzrost w obszarze przemocy relacyjnej, czyli właśnie tej trudnej do zauważenia. Dane te wskazują także, że rośnie świadomość, że tego rodzaju zachowania mają charakter przemocowy,
Prowadzące zaproponowały scenariusz zajęć z elementami biblioterapii, oparty na książce Na niby! Maxime Derouen, wydanej przez Wydawnictwo NoBell. Oprócz tego zaproponowały bogatą literaturę dotyczącą tematu dla różnych grup wiekowych.
Krótki tekst książki został przeczytany uczestnikom, a następnie przeprowadzono ćwiczenia sprawdzające uważne słuchanie, odnoszące się do treści. W zadaniach skupialiśmy się na emocjach poszczególnych bohaterów, którzy przyjmowali role sprawcy, ofiary i świadków. Zastanawialiśmy się nad motywacją ich działań i szukaliśmy odpowiedzi, co to znaczy robić coś „na niby”.
Celem zajęć było dojście do konkluzji, że każde realne działanie ma realne skutki i nie daje się wytłumaczyć określeniem „na niby”. Ta wymówka nie powinna przesłaniać faktycznie doznanej krzywdy. Wspólnie doszliśmy do wniosku – i do takich wniosków należy prowadzić dzieci podczas zajęć – iż żart, który nie bawi wszystkich, żartem nie jest.
Ciekawą formą treningu rozpoznawania co jest żartem, a co już dręczeniem, było ćwiczenie, w którym należało określić, czy odczytane zdanie to prawda, fałsz, czy nie znajduje odbicia w tekście książki. Dalsze zadania prezentowały różne sytuacje, w których należało wskazać akcje związane z nękaniem i zwrócić uwagę na charakterystyczne cechy takich zachowań.
Nie brakło też ćwiczeń językowych, a dokładnie frazeologizmów, w które obfitowała doskonale przetłumaczona z języka francuskiego lektura. Uczestnicy mieli je wskazać, zapisując wcześniej podczas słuchania czytanego tekstu.
Część teoretyczna przeplatana była elementami praktycznymi, w ramach których uczestnicy zapoznali się z przydatnymi kwestionariuszami diagnozy zagrożenia, zarówno dla ofiar jak i agresorów. Dodatkową atrakcją były gry dydaktyczne, np. Zjeść beczkę soli, która pozwalała pogłębić więzi w grupie, podczas wzajemnego poznawania się. Działanie to było jednym z elementów profilaktyki przemocy. Osoby biorące udział w warsztatach dowiedziały się także, jak powinni reagować na przemoc jej świadkowie – inni uczniowie, nauczyciele, rodzice i jakie zachowania w tych grupach mogą zatrzymać spiralę agresji lub do niej nie dopuścić.
Na koniec zaproponowane zostały dwa filmy, których tematyką była przemoc prowadząca do tragedii. Pokazano tam zarówno ofiary, jak i sprawców i ich otoczenie, wskazując, że tak naprawdę wszyscy w jakimś stopniu zostali dotknięci tym zjawiskiem, które w sposób niezwykle silny odbiło się na ich dalszym życiu.
Temat nie został wyczerpany, choć na pewno uczestnicy po trzech godzinach byli zmęczeni. Jest to problem, o którym trzeba mówić, aby każdy potrafił dostrzec jego przejawy, umiał na nie reagować, a co najważniejsze starał się do nich nie dopuszczać.
Autorka: Agata Kyzioł-Cieślak
Zdjęcie : Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. KEN w Warszawie